Tystysgrifau Perfformiad Ynni (EPC) 

Mae tystysgrifau perfformiad ynni (EPCs) yn dweud wrth denantiaid pa mor effeithlon o ran ynni yw eu cartrefi. Gallai rhentu eiddo â sgôr EPC da arbed miloedd o bunnoedd i chi mewn biliau ynni bob blwyddyn. Rydym yn gofyn pam ei bod mor anodd i ddarpar rentwyr ddod o hyd i gartrefi effeithlon o ran ynni ac yn cyflwyno argymhellion ar gyfer y sector rhentu preifat.

Pam ei bod hi'n haws dod o hyd i eiddo gydag ynys gegin na chartref sy'n effeithlon o ran ynni?

Mae rhentu’n ddrud i filoedd o bobl yng Nghymru. Pan gaiff ei gyfuno â chostau ynni cynyddol, mae hyn yn plymio pobl i dlodi pellach. Oeddech chi’n gwybod bod effeithlonrwydd ynni eich cartref yn gwneud gwahaniaeth enfawr o ran fforddiadwyedd eich cartref?

Wrth rentu fflat syml a ddylid dweud wrthych ymlaen llaw y gallai eich bil ynni fod naill ai’n £500 neu £4,500, Oni fyddech chi eisiau gwybod?

Mae pyrth rhentu ar-lein poblogaidd yn caniatáu i ddefnyddwyr hidlo yn ôl ystafelloedd gwely, cyllideb, a hyd yn oed os oes ganddo ynys gegin, neu bwll nofio a'r lle tân cyfnod angenrheidiol hwnnw, ond nid yn ôl sgôr EPC! Mae EPC, a elwir hefyd yn dystysgrif perfformiad ynni, yn mesur effeithlonrwydd ynni cartrefi. Sgôr o A yw'r mwyaf effeithlon gyda biliau ynni isel iawn a G yn aneffeithlon iawn. Yn ôl data Rhentu Doeth Cymru, mae'r rhan fwyaf o eiddo rhent yng Nghymru wedi'u dosbarthu fel EPC D, tra mai dim ond 0.4% o eiddo rhent ledled Cymru sydd wedi cyflawni EPC A.

Mae sgôr effeithlonrwydd ynni yn wirioneddol bwysig! Dangosodd dadansoddiad gan Rightmove y gall y gwahaniaeth mewn biliau ynni rhwng sgoriau EPC fod yn fwy na channoedd neu filoedd o bunnoedd y flwyddyn. Gallai'r arbediad hwn wneud gwahaniaeth mawr i'r rhai sy'n cael trafferth rhentu a chynhesu eu cartref. Mae hefyd yn lleihau'r tebygolrwydd o leithder a llwydni a all achosi afiechydon anadlol gan gostio cymdeithas ymhellach drwy'r GIG. Hefyd, mae angen llai o danwydd ar eiddo sy'n fwy effeithlon o ran ynni ac maent yn llai niweidiol i'r amgylchedd.  

Mae amcangyfrifon biliau ynni cyfartalog uchod yn seiliedig ar ddata defnydd ynni o Dystysgrifau Perfformiad Ynni (EPC) yr holl gartrefi a oedd ar werth ar Rightmove ym mis Ebrill 2026, ynghyd â'r data mesurydd ynni diweddaraf, gan ystyried y cynnydd o 13% yn y cap pris ynni ar gyfer mis Gorffennaf i fis Medi 2026.

Mae angen safonau gwell arnom yn y farchnad rhentu. Mae gan berchennog tŷ y fraint o wneud gwelliannau i'w gartref tra gall tenant fod yn sownd mewn fflat aneffeithlon lle nad oes gan y landlord unrhyw rwymedigaeth i wella'r EPC!

Fel rhan o'n gwaith gyda thenantiaid, mae TPAS Cymru wedi cyd-gynhyrchu galw y dylai rhenti pob eiddo rhent sydd â sgôr effeithlonrwydd ynni gwael iawn (E ac is) gael eu rhewi nes bod y landlord yn gwneud y gwelliannau gofynnol i'r eiddo. Ar hyn o bryd, mae 15% o'r sector rhentu yng Nghymru yn cynnwys eiddo sydd â sgôr E neu is. Mewn cyfnodau o argyfwng ynni a chostau sy'n codi'n sydyn, nid yw hyn yn ddigon da.

Os gall sgôr effeithlonrwydd ynni arbed miloedd o bunnoedd i chi mewn biliau, yna mae hynny'n sicr yn wybodaeth allweddol y dylai fod ar gael i'r rhentwr?

Fe wnaethon ni archwilio safleoedd rhentu poblogaidd fel Rightmove, Zoopla, OnTheMarket, Openrent a chanfod nad oes unrhyw ffordd i rentwr hidlo yn ôl sgôr EPC eiddo. Wrth edrych ar eiddo ar gyfer Casnewydd yn Ne Cymru roedd 161 o eiddo ar gael ar Rightmove. Ni allem ddod o hyd i unrhyw eiddo gyda EPC A ar gael i'w rhentu a dim ond pump eiddo gyda EPC B a ganfuom. Yn syfrdanol, nid oedd llawer o'r asiantau rhentu wedi darparu'r dystysgrif EPC sy'n ofyniad cyfreithiol mewn hysbyseb eiddo, ac sy'n golygu y gallent fod yn atebol am ddirwy o £200 fesul rhestr gan Safonau Masnach.

Rydym wedi clywed straeon gan asiantau gosod ei bod hi'n haws ffeilio 'EPC i'w ddilyn' ar gyfer eiddo sy'n aneffeithlon iawn o ran ynni a fydd yn costio miloedd o bunnoedd mewn costau ynni, na phostio'r EPC gwael iawn ymlaen llaw. Mae nifer yr asiantau gosod sy'n defnyddio'r 'bwlch' hwn yn gwbl syfrdanol ac mewn marchnad rhentu gystadleuol iawn lle mae eiddo'n cael eu cipio, efallai bod tenantiaid yn llofnodi contractau rhentu heb gael unrhyw wybodaeth am faint y gallai eu biliau gostio.

O ystyried pa mor bwysig yw sgôr EPC, byddech chi'n meddwl y byddai llwyfannau fel Rightmove yn caniatáu ichi hidlo yn ôl effeithlonrwydd ynni. Er bod Zoopla yn caniatáu i denantiaid gymhwyso hidlwyr ar gyfer ynysoedd cegin ac eiddo cyfnod, nid oes unrhyw lwyfannau rhentu yn caniatáu ichi hidlo yn ôl sgôr EPC. Mae Onthemarket yn caniatáu i ddefnyddwyr gymhwyso hidlydd 'dewis mwy gwyrdd' ond gall fod yn gamarweiniol gan nad yw'n glir beth mae'n hidlo arno ac mae'n dod â phriodweddau i'r amlwg lle nad yw'r asiant hyd yn oed wedi uwchlwytho EPC!

Disgwylir i denantiaid gadw eu cartrefi rhent yn lân ac wedi'u cynnal a'u cadw, yn aml maent yn colli llawer o ryddid y mae perchnogion tai yn ei fwynhau fel y gallu i gadw anifeiliaid anwes ac addurno'r eiddo. Mae'n annheg y gall landlordiaid rentu eiddo aneffeithlon iawn am flynyddoedd heb ailfuddsoddi arian i wneud gwelliannau a allai arbed miloedd o bunnoedd i'w tenantiaid.

Rydym yn galw ar wefannau rhestr eiddo i wella eu systemau chwilio a chreu hidlwyr ar gyfer sgoriau EPC. Mae'n gamarweiniol nad yw EPC yn cael ei arddangos tan waelod yr hysbyseb ac ni ddylai gwefannau fel Rightmove a Zoopla ganiatáu i restrau gael eu cyhoeddi heb uwchlwytho tystysgrif EPC briodol yn gyntaf. Mae angen gorfodi rheolau gwelededd EPC yn llym, ac mae'n amlwg nad yw hyn yn digwydd ar hyn o bryd. Credwn fod cyhoeddi sgoriau EPC yn glir yn bwysig fel bod rhentwyr yn deall yn llawn y cytundeb y maent yn ymrwymo iddo ac nad ydynt yn cael eu taro gan filiau annisgwyl. Erbyn 2030, disgwylir i bob eiddo rhent fod yn EPC C o leiaf ond tan y pwynt hwn, mae tenantiaid yn colli allan ar filoedd o bunnoedd o bosibl tra bod eu rhenti'n parhau i gynyddu.

Tybed beth yw eich EPC? Dilynwch y ddolen isod i edrych amdano! https://www.gov.uk/find-energy-certificate

https://www.rightmove.co.uk/guides/energy-efficiency/energy-bills/average-uk-energy-bills-how-to-save-money/

https://rentsmart.gov.wales/en/energyperformance/