Solar, Gwarant Allforio Clyfar a Thai Cymdeithasol: Gwneud Pethau'n Iawn

Wrth i fwy o ddarparwyr tai cymdeithasol osod paneli solar, rydym wedi bod yn cael cwestiwn pwysig gan landlordiaid a thenantiaid.

Pwy sy'n elwa o'r trydan dros ben sy'n cael ei allforio yn ôl i'r grid? A sut mae Gwarantau Allforio Clyfar yn gweithio ar gyfer tai cymdeithasol?

Gall aelwydydd ennill arian am y trydan solar dros ben drwy'r Warant Allforio Clyfar (SEG). Er bod hyn yn cynnig ffynhonnell incwm bosibl, mae sut mae SEG yn gweithio mewn tai cymdeithasol yn dal i gael ei ddatblygu.

I archwilio hyn, fe wnaethom drefnu sesiynau esbonio yn ddiweddar a fynychwyd gan landlordiaid a thenantiaid, ac yna trafodaeth ford gron a ddaeth â chymdeithasau tai, awdurdodau lleol a thimau ôl-osod ynghyd i rannu profiadau a thrafod beth sy'n gweithio a beth sydd angen eglurder o hyd.

Mae ynni solar yn tyfu'n gyflym

• Mae un landlord wedi gosod dros 800 o baneli yn ystod y 12 mis diwethaf.
• Mae llawer o gartrefi newydd bellach yn cynnwys ynni solar fel safon.
• Mae rhaglenni ôl-osod trwy'r Rhaglen Ôl-osod Optimeiddiedig yn parhau i ehangu.

Gyda systemau solar wedi'u gosod ar raddfa fawr, mae polisïau SEG wedi dechrau datblygu gyda landlordiaid yn gwneud penderfyniadau ynghylch pwy sy'n hawlio'r incwm a sut mae'n cael ei reoli.

Dulliau gwahanol ar draws y sector

Tynnodd ein trafodaethau sylw at dri phrif fodel sy'n cael eu defnyddio ar hyn o bryd:Hawlir gan denantiaid:

• Mae tenantiaid yn gwneud cais am ac yn derbyn taliadau SEG.
• Cadwr gan y landlord: Cedwir incwm a'i ailfuddsoddi mewn datgarboneiddio neu welliannau ynni pellach.
• Modelau a rennir neu drydydd parti: Gweithio gyda thrydydd partïon neu ddefnyddio trefniadau budd-daliadau hollt.

Nid oes un model cywir. Mae hyblygrwydd yn caniatáu arloesedd ond mae eglurder yn hanfodol.

Cafwyd cytundeb cryf ar un pwynt:

Y canlyniad gwaethaf yw pan nad oes neb yn hawlio'r SEG o gwbl.

Yn y sefyllfa honno, mae trydan dros ben yn cael ei allforio yn ôl i'r grid heb unrhyw fudd ariannol yn cyrraedd naill ai tenantiaid na rhaglenni ailfuddsoddi.

I aelwydydd sy'n profi tlodi tanwydd, gall hyd yn oed taliadau cymharol fach wneud gwahaniaeth.

Y realiti ymarferol

Er bod SEG yn swnio'n syml, gall y broses fod yn gymhleth.

Ymhlith y materion a godwyd yn ein sesiynau roedd:

• Gwaith papur a gofynion cyflenwyr.
• Rheoli dogfennaeth pan fydd tenantiaethau'n newid.
• Amser staff sydd ei angen i gefnogi tenantiaid a darparu gwybodaeth.

Dywedodd sawl darparwr y byddent yn gwerthfawrogi templedi a rennir a chanllawiau cliriach wrth ddatblygu polisïau SEG.

Tegwch a thryloywder

Cododd y sgwrs gwestiynau pwysig am ecwiti hefyd.

• Mae lefelau allforio yn amrywio yn dibynnu a oes gan gartrefi storfa batri. Mae capasiti'r grid yn amrywio yn ôl ardal.
• Ni all rhai eiddo gael solar oherwydd cyfyngiadau cyfeiriadedd neu strwythurol.
• Cwestiynodd rhai hefyd a yw incwm ychwanegol sy'n gysylltiedig â chartrefi sydd eisoes wedi'u huwchraddio yn peryglu anghydraddoldebau cynyddol, yn enwedig lle na all eiddo eraill gael solar oherwydd cyfyngiadau strwythurol.

Lle mae landlordiaid yn cadw incwm SEG, mae tryloywder yn hanfodol. Dylai tenantiaid ddeall:

• Sut mae'r model yn gweithio
• Pwy sy'n derbyn y taliadau
• Sut mae incwm yn cael ei ailfuddsoddi

---

Dysgu gyda'n gilydd

Drwy’r sesiynau hyn, rhannodd landlordiaid bolisïau drafft, cyfathrebu â thenantiaid a heriau. Rhoddodd enghreifftiau cryf gan ddarparwyr sydd eisoes yn caniatáu i denantiaid hawlio SEG gyfarwyddyd i eraill a oedd yn dal i ddatblygu eu dull.

Nid oedd gan un landlord a fynychodd sesiwn gynnar bolisi SEG ar waith. O fewn wythnos, roeddent wedi datblygu a gweithredu un. Mae hynny’n dangos gwerth creu lle ar gyfer dysgu ar y cyd.

Beth fydd yn digwydd nesaf?

Mae ynni solar yma i aros. Y ffocws nawr yw sicrhau nad yw gwerth allforio yn cael ei golli.

Efallai na fydd SEG yn cynhyrchu symiau mawr ym mhob achos, ond os cânt eu rheoli'n dda, gallant gefnogi fforddiadwyedd ac ailfuddsoddi.

Bydd TPAS Cymru yn parhau i gefnogi landlordiaid i ddatblygu polisïau SEG clir a chynhwysol sy'n gweithio i denantiaid a landlordiaid. Byddwn hefyd yn parhau i ddarparu lle preifat a chefnogol i staff rannu polisïau drafft a dogfennau gwaith fel bod dysgu'n cael ei rannu a does neb yn cael ei adael ar ôl.

I gefnogi'r gwaith hwn, rydym wedi datblygu canllaw cam wrth gam, gyda chefnogaeth SERO, i landlordiaid a thenantiaid ei ystyried wrth sefydlu neu adolygu trefniadau Gwarant Allforio Clyfar.

Lawrlwythch ganllaw cam wrth gam am SEG yma.

Os hoffech unrhyw gefnogaeth, arweiniad, neu wybodaeth bellach am ein gwaith ar Warantau Allforio Clyfar mewn tai cymdeithasol, cysylltwch â ni, byddem yn hapus iawn i helpu.